Nieuw zwaard voor zeiltjalk De Bruinvisch

Ondanks liefdevol onderhoud begon het bakboordzwaard van De Bruinvisch er wel erg vermoeid uit te zien. De wens van eigenaar Cees Dekker was twee nieuwe eikenhouten zwaarden. Op dat moment ontbrak echter de tijd daartoe, waardoor werd besloten tot het maken van één zwaard van bankiraihout, passend bij het al vervangen stuurboordzwaard.

De Bruinvisch - Nieuw zwaard

Locatie

Vanwege de afmetingen van het nieuw te maken zwaard krijgen we de beschikking over de werkplaats van de oude scheepswerf Welgelegen aan het Vliet te Franeker.
De bankirai (hardhouten) posten krijgen we op breedte gezaagd en op dikte geschaafd aangeleverd. Na zorgvuldig bestek maken kunnen de boven- en onderposten in elkaar gepast en aansluitend alle vulposten in verstek gezaagd worden.

CONSTRUCTIE

Als alles op z’n plek ligt, worden alle aansluitingen van de verschillende posten nog eens nagewerkt voor een zo perfect mogelijke passing.
Daarna worden de te plaatsen doken (constructiepennen) afgeschreven op de buitenzijde van de posten, rekening houdend met de plaatsing van het zwaardbeslag en eventuele mogelijke verzwakking van de constructie. Hierna worden de boorpunten doorgeschreven op de raakvlakken en op diepte en haaks – met behulp van een mal – geboord.
De dookgaten voor de bovenpost in de spieën van de vulposten worden later geboord.

VERLIJMEN

Tegen de platenwals in de loods hebben we een constructie opgezet om het zwaard gecontroleerd te kunnen verlijmen. Alle te verlijmen vlakken worden geïmpregneerd voor een goede hechting van de lijm.
Na het aanbrengen van de lijm in de dookgaten en op de lijmvlakken worden de doken (rvs draadeind) en bijpassende posten geplaatst.

SLUITPOST

Als alle vulposten verlijmd en op hun plaats zitten, krijgt de sluitpost bijzondere aandacht. De dookgaten van de spieaansluiting van de onder- en bovenpost moeten in verstek geboord worden.
De aansluitingen van de vulposten kunnen na zorgvuldige afschrijving haaks geboord worden. Alle doken in de verschillende aansluitvlakken moeten voor het aansluiiten van de sluitpost onder dezelfde hoek staan.
Nu de sluitpost is aangebracht, wordt de constructie opgespannen met sjorbanden en klemmen. Daarna wordt het zwaard opgekegd en nagespannen, zodat alle lijmnaden zo goed mogelijk sluiten.
De winterse kou maakt van het droogproces een apart verhaal, maar dat terzijde!

WE MAKEN ER EEN ZWAARD VAN

De spanning van de belijning van het zwaard staat in gelijke verhouding tot het gebakkelei daarover tussen beide betrokkenen. Maar het evenwicht wordt gevonden.
Nu de buitenafmeting en vorm bepaald zijn, wordt aan de achterkant van het zwaard een vleugelprofiel geschaafd tot aan de randen op dikte van het zwaardbeslag.
De buitenzijde van het zwaard behoeft ook een profiel. Voor het aanbrengen van deze holte maken we gebruik van zaagmal en cirkelzaag. De mal is draaibaar om een vast punt en de zaag beweegt zich over de mal met een diepte-instelling die verloopt van 0 tot het gewenste aantal millimeters. Dit gebeurt aansluitend vanuit twee elkaar overlappende cirkels, zodat een grote ellips ontstaat.
Het resterende materiaal wordt weggehakt en het gehele zwaardoppervlak wordt geschaafd en geschuurd.

HET ZWAARDBESLAG

Het halfrond wordt met een spanband strak om het zwaard getrokken en met badverzonken nagels vastgezet.

KOPPLATEN, STRIPPEN EN SLIJKSTROOK

De kopplaten, strippen en de slijkstrook worden voorzien van bithumenpasta en geklonken.

HET VOLLE LEVEN IN

Met vele hulpvaardige handen wordt het zwaard uit de loods gereden, voorgebracht, op plaats gesteld en middels de zwaardbout aangehangen. Het voelt al nattigheid…

De Bruinvisch - Nieuw zwaard